به گزارش با بازار، ابعاد خسارت حملات اوکراین به صنعت پالایش نفت روسیه گسترده‌تر از برآوردهای قبلی آشکار شده است؛ به‌طوری‌که تازه‌ترین اطلاعات منابع صنعتی نشان می‌دهد حدود یک‌سوم ظرفیت اسمی پالایش نفت این کشور در محدوده تأسیسات آسیب‌دیده یا مختل‌شده قرار گرفته است.
بر اساس گزارش اختصاصی رویترز که سه‌شنبه ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۷ به وقت گرینویچ، معادل ۱۵:۴۷ به وقت تهران منتشر شد، حملات پهپادی اوکراین از اواخر اکتبر شدت گرفته و فعالیت شمار قابل‌توجهی از پالایشگاه‌های بزرگ روسیه را تحت تأثیر قرار داده است.
این گزارش اطلاعات تازه‌ای درباره میزان ظرفیت پالایشی درگیر و کاهش احتمالی فرآورش نفت ارائه می‌کند؛ ارقامی که در گزارش‌های اولیه مربوط به حملات پالایشگاهی مشخص نبود.
اختلال در فعالیت ۹ پالایشگاه بزرگ روسیه
به گفته منابع صنعتی و مقام‌های مورد استناد رویترز، حملات یک هفته گذشته موجب اختلال عملیاتی یا بروز شرایط اضطراری در ۹ پالایشگاه از مجموع ۳۵ پالایشگاه بزرگ روسیه شده است.
مجموع ظرفیت اسمی روزانه پالایشگاه‌هایی که از اواخر اکتبر هدف حملات قرار گرفته‌اند، حدود ۳۰۰ هزار تن نفت خام، معادل ۲.۲ میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود.
این رقم در مقایسه با ظرفیت اولیه پالایش نفت روسیه که حدود ۹۳۰ هزار تن در روز است، نزدیک به یک‌سوم ظرفیت اسمی این کشور را تشکیل می‌دهد.
با این حال، باید میان ظرفیت اسمی تأسیسات آسیب‌دیده و میزان واقعی کاهش تولید تفاوت قائل شد. قرار گرفتن یک پالایشگاه در فهرست تأسیسات مختل‌شده لزوماً به معنای توقف کامل تمام واحدهای آن نیست.
کاهش واقعی فرآورش نفت ممکن است به ۲۰۰ هزار تن در روز برسد
دو منبع صنعتی برآورد کرده‌اند که کاهش واقعی فرآورش نفت خام در پالایشگاه‌های روسیه ممکن است به ۲۰۰ هزار تن در روز رسیده باشد.
این میزان معادل حدود ۱.۴۷ میلیون بشکه در روز است.
طبق اطلاعات همین منابع، پالایشگاه‌های روسیه در پایان اکتبر روزانه حدود ۷۰۰ هزار تن نفت خام، معادل پنج میلیون بشکه، فرآورش می‌کردند.
بنابراین اختلال احتمالی ۲۰۰ هزار تنی در مقایسه با حجم فرآورش روزانه پایان اکتبر، رقمی بسیار قابل‌توجه است.
البته این میزان هنوز یک برآورد صنعتی است و به‌عنوان آمار قطعی کاهش تولید فرآورده‌های نفتی تأیید نشده است.
پالایشگاه‌های مرکزی روسیه زیر فشار حملات
گزارش رویترز نشان می‌دهد تأسیسات آسیب‌دیده شامل پالایشگاه‌هایی در ریازان، یاروسلاول و منطقه ولگا هستند.
همچنین روز دوشنبه، پالایشگاه کیریشی در منطقه لنینگراد هدف حمله پهپادی قرار گرفت و آتش‌سوزی در این مجموعه رخ داد.
کیریشی دومین پالایشگاه بزرگ روسیه محسوب می‌شود و فرماندار منطقه لنینگراد وقوع حمله را تأیید کرده است.
به گفته این مقام محلی، یک زن نیز در جریان حمله جان خود را از دست داده است.
با وجود تأیید وقوع حمله، جزئیات کامل خسارت عملیاتی و زمان بازگشت ظرفیت پالایشگاه هنوز روشن نیست.
بحران سوخت داخلی روسیه ممکن است تشدید شود
اختلال گسترده در پالایش نفت می‌تواند توان روسیه برای تولید بنزین، گازوئیل و سایر فرآورده‌های نفتی را کاهش دهد.
این کشور پیش از انتشار برآورد تازه نیز در چندین منطقه با مشکلات تأمین سوخت و محدودیت فروش در جایگاه‌ها روبه‌رو شده بود.
کاهش فرآورش نفت خام، در صورت تداوم، می‌تواند فشار بیشتری بر شبکه توزیع داخلی وارد کند و نیاز به جابه‌جایی سوخت میان مناطق مختلف را افزایش دهد.
با این حال، میزان دقیق کاهش تولید بنزین و گازوئیل هنوز اعلام نشده و نمی‌توان تمام ظرفیت پالایش مختل‌شده را مستقیماً معادل کاهش عرضه این دو فرآورده دانست.
صادرات گازوئیل روسیه در شرایط دشوار
افزایش حملات پالایشگاهی در شرایطی رخ داده که روسیه براساس توافق صادراتی با دولت دونالد ترامپ، در حال ارسال گازوئیل به بازارهای بین‌المللی است.
این وضعیت می‌تواند مدیریت عرضه داخلی و تعهدات صادراتی روسیه را دشوارتر کند.
از یک سو، کاهش ظرفیت پالایش ممکن است تولید فرآورده‌های قابل صادرات را محدود کند و از سوی دیگر، نیاز بازار داخلی به سوخت می‌تواند اولویت بیشتری پیدا کند.
در چنین شرایطی، ادامه اختلال‌ها ممکن است توان روسیه برای حفظ حجم صادرات گازوئیل را تحت فشار قرار دهد.
البته هنوز رقم تأییدشده‌ای درباره کاهش صادرات واقعی گازوئیل روسیه در نتیجه تازه‌ترین حملات منتشر نشده است.
پیامدهای اقتصادی برای بازار جهانی انرژی
روسیه از بازیگران مهم بازار جهانی فرآورده‌های نفتی است و اختلال گسترده در ظرفیت پالایش این کشور می‌تواند پیامدهایی فراتر از بازار داخلی داشته باشد.
اگر کاهش فرآورش نفت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، احتمال محدود شدن عرضه صادراتی گازوئیل و افزایش رقابت میان خریداران خارجی وجود دارد.
این مسئله به‌ویژه برای بخش حمل‌ونقل جاده‌ای، صنایع و فعالیت‌های اقتصادی وابسته به سوخت دیزل اهمیت دارد.
همچنین اختلال در پالایشگاه‌ها ممکن است جریان مصرف داخلی نفت خام روسیه را تغییر دهد، هرچند اثر آن بر صادرات نفت خام به وضعیت ذخیره‌سازی، زیرساخت‌های انتقال و محدودیت‌های تجاری بستگی خواهد داشت.
گزارش تازه رویترز تغییر قیمت مشخصی را که بتوان مستقیماً به این برآورد جدید از خسارت پالایشگاهی نسبت داد، ارائه نکرده است.
بنابراین هنوز نمی‌توان افزایش معینی در قیمت جهانی بنزین یا گازوئیل را نتیجه مستقیم این خبر دانست.
ادامه اختلاف مسکو و کی‌یف بر سر زیرساخت‌های انرژی
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، روز سه‌شنبه در مطلبی منتشرشده در روزنامه کومرسانت اعلام کرد اوکراین درخواست دونالد ترامپ برای توقف حملات به تأسیسات انرژی روسیه را نادیده گرفته است.
در مقابل، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، پیش‌تر اعلام کرده بود حملات به اهداف مرتبط با صنعت نفت روسیه در پاسخ به حملات مسکو علیه زیرساخت‌های انرژی اوکراین ادامه دارد.
این مواضع نشان می‌دهد زیرساخت‌های انرژی همچنان یکی از محورهای مهم درگیری دو کشور باقی مانده‌اند و خطر اختلال‌های بیشتر در صنعت پالایش روسیه برطرف نشده است.
جمع‌بندی
برآورد تازه درباره اختلال در حدود ۳۰ درصد ظرفیت اسمی پالایش نفت روسیه، ابعاد اقتصادی حملات اخیر اوکراین را روشن‌تر کرده است.
با وجود آنکه تمام ظرفیت آسیب‌دیده الزاماً از مدار تولید خارج نشده، احتمال کاهش فرآورش نفت تا ۲۰۰ هزار تن در روز نشان‌دهنده فشار جدی بر صنعت پالایش این کشور است.
اگر حملات ادامه یابد و تعمیر تأسیسات زمان‌بر شود، روسیه ممکن است با دشواری بیشتری در تأمین سوخت داخلی و حفظ صادرات فرآورده‌های نفتی مواجه شود؛ وضعیتی که می‌تواند بر توازن عرضه گازوئیل در بازارهای جهانی نیز تأثیر بگذارد.