به گزارش با بازار، افزایش شدید قیمت سوخت هواپیما در پی بحران انرژی خاورمیانه، فشار مالی بر شرکت‌های هواپیمایی آسیا و اقیانوسیه را تشدید کرده است؛ به‌ویژه آنکه قراردادهای قدیمی خرید و پوشش ریسک سوخت به‌تدریج منقضی می‌شوند و شرکت‌ها ناچارند برای تأمین سوخت آینده خود با قیمت‌های بالاتری تصمیم‌گیری کنند.
بر اساس گزارش رویترز که جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۲:۱۸ به وقت گرینویچ، معادل ۰۵:۴۸ صبح به وقت تهران منتشر شد، قیمت نقدی سوخت جت حدود ۱۴۸ دلار در هر بشکه است.
این قیمت در اواخر اکتبر به نزدیک ۱۸۰ دلار رسیده بود، درحالی‌که پیش از آغاز جنگ ایران در اواخر فوریه، حدود ۸۵ دلار در هر بشکه معامله می‌شد.
به این ترتیب، با وجود کاهش حدود ۱۸ درصدی قیمت نسبت به اوج اواخر اکتبر، سوخت هواپیما همچنان نزدیک به ۷۴ درصد گران‌تر از سطح پیش از جنگ است.
سهم سوخت از هزینه شرکت‌های هواپیمایی به ۳۳ درصد رسید
وونگ هونگ، مدیرکل انجمن شرکت‌های هواپیمایی آسیا و اقیانوسیه (AAPA)، اعلام کرده است سوخت اکنون حدود ۳۳ درصد هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی را تشکیل می‌دهد.
این در حالی است که انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA) سهم هزینه سوخت را در سال گذشته، پیش از جهش قیمت‌ها، حدود ۲۵ درصد برآورد کرده بود.
این تغییر به معنای افزایش ۸ واحد درصدی سهم سوخت در ساختار هزینه شرکت‌های هواپیمایی است.
افزایش سهم هزینه سوخت، حاشیه سود شرکت‌ها را محدود می‌کند و آن‌ها را به افزایش قیمت بلیت، کاهش هزینه‌های دیگر یا تعدیل ظرفیت پروازها سوق می‌دهد.
پایان قراردادهای ارزان سوخت؛ چالش تازه ایرلاین‌ها
بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی برای محافظت در برابر نوسانات قیمت انرژی از قراردادهای پوشش ریسک استفاده می‌کنند.
این قراردادها به شرکت‌ها اجازه می‌دهند بخشی از هزینه سوخت آینده خود را در سطوح مشخصی تثبیت کنند.
اما قراردادهایی که پیش از جهش قیمت انرژی منعقد شده بودند، اکنون در حال پایان یافتن هستند.
شرکت‌های هواپیمایی با یک تصمیم دشوار مواجه‌اند: اگر قیمت‌های فعلی را برای آینده تثبیت کنند و بازار کاهش یابد، ممکن است متحمل هزینه بالاتری شوند؛ در مقابل، اگر قرارداد جدیدی منعقد نکنند و قیمت سوخت دوباره افزایش پیدا کند، فشار مالی بیشتری خواهند داشت.
مدیرعامل شرکت ایر آستانا معتقد است قیمت‌های بالای انرژی ممکن است به وضعیت نسبتاً پایدارتری در بازار تبدیل شوند.
در مقابل، مدیران ژاپن ایرلاینز انتظار دارند قیمت‌ها همچنان نوسانی باقی بمانند.
ژاپن ایرلاینز خود را برای سوخت ۱۶۰ دلاری آماده می‌کند
شرکت ژاپن ایرلاینز (JAL) اعلام کرده در برنامه‌ریزی مالی خود، سناریوی نامطلوب قیمت ۱۶۰ دلار برای هر بشکه سوخت جت را در نظر گرفته است.
این رقم برابر با میانگین قیمتی است که شرکت از آوریل تا سپتامبر برای سوخت پرداخت کرده بود.
ژاپن ایرلاینز همچنین قصد دارد از آوریل ۲۰۲۷ برای نخستین بار هزینه اضافی سوخت را به بلیت پروازهای داخلی خود اضافه کند.
شرکت آل نیپون ایرویز (ANA) نیز اعلام کرده هزینه سوخت آن در سال مالی جاری حدود ۱۰۰ میلیارد ین، معادل ۶۲۶ میلیون دلار، بیشتر از برنامه اولیه خواهد بود.
این شرکت نیز امکان اعمال هزینه اضافی سوخت در پروازهای داخلی را بررسی می‌کند، هرچند رقابت با قطارهای سریع‌السیر ژاپن تصمیم‌گیری در این زمینه را دشوار کرده است.
جهش ۵۶ درصدی هزینه سوخت سنگاپور ایرلاینز
تأثیر افزایش قیمت انرژی بر عملکرد مالی شرکت‌های هواپیمایی اکنون در گزارش‌های رسمی نیز آشکار شده است.
طبق گزارش رویترز، هزینه سوخت شرکت سنگاپور ایرلاینز در شش ماه منتهی به سپتامبر با افزایش ۵۶ درصدی به ۳.۹۷ میلیارد دلار سنگاپور، معادل حدود ۳.۰۹ میلیارد دلار آمریکا، رسید.
هم‌زمان، سود عملیاتی این شرکت ۲۹ درصد کاهش یافت؛ آن هم در شرایطی که درآمد آن به رکورد تازه‌ای رسیده بود.
میانگین قیمت سوخت خریداری‌شده این شرکت پیش از لحاظ کردن قراردادهای پوشش ریسک، ۱۷۱ دلار در هر بشکه بود که نسبت به سال قبل ۸۷ درصد افزایش داشت.
سود حاصل از قراردادهای پوشش ریسک، قیمت مؤثر سوخت را به حدود ۱۴۵ دلار در هر بشکه کاهش داد، اما نتوانست تمام فشار افزایش هزینه‌ها را خنثی کند.
این ارقام نشان می‌دهد حتی شرکت‌هایی که برای مدیریت نوسانات انرژی برنامه‌ریزی کرده‌اند نیز در برابر جهش طولانی‌مدت قیمت سوخت آسیب‌پذیر هستند.
خطر افزایش بلیت و کاهش پروازها
افزایش هزینه سوخت به‌تدریج در قیمت بلیت هواپیما منعکس شده، اما شرکت‌ها نتوانسته‌اند تمام هزینه‌های اضافی را به مسافران منتقل کنند.
مدیرکل انجمن شرکت‌های هواپیمایی آسیا و اقیانوسیه هشدار داده است افزایش قیمت بلیت در نهایت می‌تواند تقاضای سفر را محدود کند.
بر اساس اظهارات او، رشد مجموع تعداد مسافران در منطقه از آوریل تا اوت منفی بوده و در سپتامبر تنها اندکی به محدوده مثبت بازگشته است.
اگر هزینه سوخت در سطوح بالا باقی بماند و مسافران نیز تمایلی به پرداخت بلیت گران‌تر نداشته باشند، احتمال کاهش تعداد پروازها یا ظرفیت عرضه صندلی افزایش خواهد یافت.
چنین شرایطی می‌تواند علاوه بر صنعت گردشگری، بر تجارت منطقه‌ای و حمل‌ونقل هوایی کالا نیز تأثیر بگذارد.
پیامدهای اقتصادی بحران سوخت هواپیما
افزایش پایدار قیمت سوخت جت، تنها یک مشکل برای شرکت‌های هواپیمایی نیست.
هزینه بالاتر حمل‌ونقل هوایی می‌تواند قیمت سفرهای بین‌المللی، خدمات گردشگری و جابه‌جایی کالاهای حساس به زمان را افزایش دهد.
همچنین شرکت‌هایی که توان مالی کمتری دارند یا قراردادهای پوشش ریسک آن‌ها محدودتر است، ممکن است در رقابت با ایرلاین‌های بزرگ‌تر تحت فشار بیشتری قرار گیرند.
از سوی دیگر، کاهش قیمت نفت خام الزاماً به معنای کاهش فوری و هم‌اندازه قیمت سوخت هواپیما نیست؛ زیرا ظرفیت پالایش، تقاضای فرآورده‌های میان‌تقطیر، هزینه حمل‌ونقل و اختلال در زنجیره تأمین نیز بر قیمت سوخت جت اثر می‌گذارند.
در شرایط فعلی، ادامه نااطمینانی درباره امنیت عرضه انرژی از خلیج فارس و مسیرهای تجاری منطقه، برنامه‌ریزی بلندمدت شرکت‌های هواپیمایی را دشوارتر کرده است.
جمع‌بندی
قیمت ۱۴۸ دلاری سوخت جت نشان می‌دهد فشار اقتصادی بحران انرژی همچنان بر صنعت هواپیمایی جهان سنگینی می‌کند؛ حتی با وجود آنکه قیمت‌ها نسبت به اوج اواخر اکتبر کاهش یافته‌اند.
افزایش سهم سوخت به حدود یک‌سوم هزینه‌های عملیاتی، رشد شدید هزینه شرکت‌هایی مانند سنگاپور ایرلاینز و پایان قراردادهای پوشش ریسک ارزان، خطر افزایش بیشتر قیمت بلیت و کاهش ظرفیت پروازها را تقویت کرده است.
مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده در ماه‌های آینده، مدت‌زمان ماندگاری قیمت‌های بالای انرژی و توان شرکت‌های هواپیمایی برای مدیریت هزینه‌ها بدون آسیب جدی به تقاضای مسافران خواهد بود.