به گزارش با بازار، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در گزارش تازه خود که جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، از تغییر مهمی در چشم‌انداز بازار جهانی نفت خبر داد؛ تغییری که می‌تواند بر قیمت نفت خام، سیاست تولیدکنندگان و هزینه انرژی در ماه‌های آینده تأثیر بگذارد.
بر اساس گزارش رویترز، آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده است در سه‌ماهه چهارم سال جاری میلادی، عرضه جهانی نفت به‌طور متوسط به حدود ۱۰۵ میلیون بشکه در روز برسد؛ رقمی که تقریباً ۱.۷ میلیون بشکه در روز بیشتر از تقاضای پیش‌بینی‌شده خواهد بود.
این ارزیابی در شرایطی منتشر شده که جنگ ایران و اختلال در حمل‌ونقل دریایی طی ماه‌های گذشته نگرانی‌های گسترده‌ای درباره کمبود نفت و فرآورده‌های نفتی ایجاد کرده بود.
بازگشت صادرات نفت از خلیج فارس؛ عامل اصلی تغییر چشم‌انداز
مهم‌ترین دلیل بهبود وضعیت عرضه، افزایش تدریجی صادرات نفت از کشورهای تولیدکننده خلیج فارس است.
طبق ارزیابی آژانس بین‌المللی انرژی، صادرات نفت منطقه در ماه اکتبر به حدود ۱۸.۴ میلیون بشکه در روز رسید؛ هرچند این مقدار همچنان نزدیک به ۲۶ درصد پایین‌تر از سطح پیش از جنگ بود.
تولیدکنندگان نفت توانسته‌اند با استفاده از مسیرهای جایگزین و سازوکارهای جدید حمل‌ونقل، بخشی از اختلال ایجادشده در صادرات را جبران کنند.
با این حال، ادامه حملات به نفتکش‌ها و زیرساخت‌های انرژی نشان می‌دهد بهبود صادرات هنوز شکننده است و هرگونه اختلال تازه می‌تواند دوباره توازن بازار را تغییر دهد.
تولید اوپک‌پلاس به ۹۷ درصد سطح پیش از جنگ رسید
گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد تولید نفت خام کشورهای عضو اوپک‌پلاس در ماه اکتبر حدود ۲.۰۴ میلیون بشکه در روز افزایش یافته و به ۴۱.۲۳ میلیون بشکه در روز رسیده است.
این میزان معادل حدود ۹۷ درصد سطح تولید پیش از آغاز جنگ ارزیابی شده است.
افزایش تولید اوپک‌پلاس از یک سو به کاهش نگرانی درباره کمبود نفت کمک می‌کند، اما از سوی دیگر می‌تواند در صورت تضعیف تقاضا، فشار بیشتری بر قیمت‌های جهانی وارد کند.
برای تولیدکنندگان بزرگ نفت، بازگشت مازاد عرضه به معنای دشوارتر شدن مدیریت بازار و حفظ درآمدهای صادراتی خواهد بود.
کاهش ۲.۷ میلیون بشکه‌ای تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶
آژانس بین‌المللی انرژی همچنین برآورد کرده است تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل حدود ۲.۷ میلیون بشکه در روز کاهش یابد و به ۱۰۲.۳ میلیون بشکه در روز برسد.
قیمت بالای انرژی و فشار آن بر فعالیت‌های اقتصادی و مصرف سوخت از عوامل مؤثر بر این کاهش عنوان شده‌اند.
با این حال، آژانس انتظار دارد تقاضای نفت در سال ۲۰۲۷ حدود ۲ میلیون بشکه در روز افزایش پیدا کند.
این تفاوت نشان می‌دهد چشم‌انداز بازار نفت در کوتاه‌مدت همچنان تحت تأثیر هزینه‌های بالای انرژی قرار دارد، اما برای سال آینده احتمال بهبود مصرف پیش‌بینی می‌شود.
احتمال مازاد عرضه ۳.۸ میلیون بشکه‌ای در سال ۲۰۲۷
یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش تازه، پیش‌بینی افزایش قابل‌توجه عرضه نفت در سال آینده است.
بر اساس ارزیابی آژانس بین‌المللی انرژی، عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۷ ممکن است حدود ۶.۶ میلیون بشکه در روز افزایش یابد.
در صورت تحقق این پیش‌بینی‌ها، مازاد عرضه جهانی نفت در سال آینده می‌تواند به حدود ۳.۸ میلیون بشکه در روز برسد.
چنین حجمی از مازاد عرضه، در صورت نبود اختلال تازه در تولید و صادرات، ظرفیت ایجاد فشار نزولی بر قیمت نفت خام را خواهد داشت.
البته این ارقام پیش‌بینی هستند و تحقق آن‌ها به امنیت مسیرهای صادراتی، سیاست تولید اوپک‌پلاس و شرایط اقتصاد جهانی بستگی دارد.
واکنش قیمت نفت برنت و WTI
انتشار چشم‌انداز جدید آژانس بین‌المللی انرژی در شرایطی صورت گرفت که بازار نفت پس از نوسانات شدید روزهای گذشته، همچنان تحت فشار نگرانی‌های عرضه و تقاضا قرار داشت.
بر اساس گزارش رویترز، تا ساعت ۱۲:۰۰ به وقت گرینویچ روز جمعه ۱۳ نوامبر، معادل ساعت ۱۵:۳۰ به وقت تهران، قیمت نفت برنت با رشد حدود ۰.۴ درصدی به ۹۶ دلار و ۲۱ سنت در هر بشکه رسید.
در همین زمان، نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا (WTI) با کاهش حدود ۰.۱ درصدی در محدوده ۸۸ دلار و ۶۲ سنت معامله شد.
با وجود نوسانات روزانه، هر دو شاخص نفتی در مسیر ثبت دومین کاهش هفتگی متوالی قرار داشتند.
این وضعیت نشان می‌دهد نگرانی‌های ژئوپلیتیکی همچنان از قیمت نفت حمایت می‌کنند، اما چشم‌انداز بهبود عرضه و ضعف تقاضا نیز مانع از شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار شده است.
هشدار مهم درباره گازوئیل؛ بحران فرآورده‌ها هنوز تمام نشده است
در حالی که آژانس بین‌المللی انرژی از احتمال بازگشت مازاد عرضه نفت خام خبر داده، وضعیت بازار گازوئیل همچنان متفاوت است.
این نهاد هشدار داده که بازار گازوئیل با محدودیت عرضه روبه‌رو است و بهبود کامل آن ممکن است تا نیمه دوم سال ۲۰۲۷ به طول بینجامد.
در همین راستا، اعضای آژانس بین‌المللی انرژی برنامه دارند تا پایان فوریه، حدود ۷۱ میلیون بشکه دیگر از ذخایر اضطراری خود را در دسترس بازار قرار دهند که حدود ۱۵ میلیون بشکه آن گازوئیل خواهد بود.
این تفاوت میان نفت خام و گازوئیل اهمیت اقتصادی زیادی دارد؛ زیرا افزایش عرضه نفت خام لزوماً به معنای رفع فوری کمبود فرآورده‌های پالایش‌شده نیست.
گازوئیل نقش اساسی در حمل‌ونقل جاده‌ای، کشاورزی، معدن و فعالیت‌های صنعتی دارد و ادامه کمبود آن می‌تواند هزینه تولید و توزیع کالا را بالا نگه دارد.
پیامدهای اقتصادی بازگشت مازاد عرضه نفت
چنانچه پیش‌بینی آژانس بین‌المللی انرژی محقق شود، افزایش عرضه نسبت به تقاضا می‌تواند به کاهش فشار قیمت نفت خام و هزینه واردات انرژی در کشورهای مصرف‌کننده کمک کند.
برای اقتصادهای واردکننده نفت، کاهش پایدار قیمت‌ها ممکن است فشار تورمی را تعدیل کند.
در مقابل، کشورهای صادرکننده نفت احتمالاً با چالش حفظ درآمدهای ارزی و مدیریت تولید مواجه خواهند شد.
با این حال، تداوم محدودیت عرضه گازوئیل نشان می‌دهد حتی در صورت کاهش قیمت نفت خام، هزینه حمل‌ونقل و برخی فعالیت‌های صنعتی ممکن است همچنان بالا باقی بماند.
جمع‌بندی
تازه‌ترین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی از یک تغییر مهم در بازار جهانی نفت حکایت دارد: حرکت تدریجی از نگرانی درباره کمبود گسترده نفت خام به سمت احتمال مازاد عرضه.
برآورد مازاد ۱.۷ میلیون بشکه‌ای در سه‌ماهه پایانی ۲۰۲۶ و احتمال افزایش آن به ۳.۸ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۷، می‌تواند چشم‌انداز قیمت نفت را تغییر دهد.
با این حال، تهدید مسیرهای صادراتی خلیج فارس و محدودیت بازار گازوئیل همچنان دو عامل مهم عدم قطعیت هستند. بنابراین بازگشت مازاد عرضه نفت خام به معنای پایان بحران انرژی یا رفع فوری فشار بر قیمت سوخت نخواهد بود.