به گزارش با بازار، موج فروش سهام شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی از تولیدکنندگان تراشه فراتر رفته و به بخشهای صنعتی، تجهیزات برق، سامانههای خنککننده و تأمینکنندگان زیرساخت مراکز داده رسیده است.
بر اساس بررسی فایننشال تایمز که روز یکشنبه ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، مجموعهای از شرکتهای تولیدی، خدمات عمومی و معدنی مرتبط با توسعه مراکز داده از ماه ژوئن تاکنون حدود ۴.۲ تریلیون دلار از ارزش بازار خود را از دست دادهاند.
این شرکتها در ۱۲ ماه پیش از آغاز موج نزولی، حدود ۹.۴ تریلیون دلار افزایش ارزش بازار را تجربه کرده بودند. بنابراین افت اخیر معادل تقریباً ۴۵ درصد رشد ارزش ثبتشده در دوره قبلی است.
این رقم بیانگر کاهش مجموع ارزش بورسی شرکتهای مورد بررسی است و نباید آن را با زیان نقدی محققشده سرمایهگذاران یا هزینه واقعی ساخت مراکز داده اشتباه گرفت.
سقوط سنگین سهام غولهای صنعتی
یکی از نمونههای برجسته این ریزش، شرکت آمریکایی کاترپیلار است که تجهیزات تولید برق و موتورهای بزرگ مورد استفاده در مراکز داده را تأمین میکند.
طبق دادههای FactSet که فایننشال تایمز به آن استناد کرده، سهام کاترپیلار از اوج تاریخی ۳۰ ژوئن تا پایان معاملات ۱۳ نوامبر حدود ۴۴ درصد کاهش یافته است.
این افت معادل از دست رفتن تقریباً ۲۱۴ میلیارد دلار از ارزش بازار شرکت است.
سهام شرکت Oklo، فعال در توسعه فناوری انرژی هستهای، نیز در دوره مورد بررسی حدود ۴۹ درصد کاهش یافته است.
همچنین ارزش سهام Comfort Systems، فعال در تأسیسات سرمایشی و تهویه، و Corning، تولیدکننده محصولات فیبر نوری، تقریباً به نصف رسیده است.
این کاهشها نشان میدهد نگرانی سرمایهگذاران دیگر تنها به سودآوری شرکتهای نرمافزاری و تولیدکنندگان پردازنده محدود نیست و به تأمینکنندگان تجهیزات فیزیکی زیرساخت هوش مصنوعی نیز سرایت کرده است.
چرا سرمایهگذاران از شرکتهای زیرساختی فاصله میگیرند؟
در سالهای اخیر، توسعه مدلهای هوش مصنوعی موجب افزایش سرمایهگذاری در مراکز داده، تجهیزات برق، سامانههای سرمایشی و شبکههای ارتباطی شده است.
سرمایهگذاران انتظار داشتند رشد سریع تقاضا برای توان پردازشی، درآمد شرکتهای تأمینکننده این تجهیزات را برای سالهای طولانی افزایش دهد.
اما اکنون پرسش اصلی بازار این است که آیا حجم عظیم سرمایهگذاری در زیرساخت هوش مصنوعی از نظر اقتصادی پایدار خواهد بود یا خیر.
بخشی از پروژههای بزرگ با استفاده از بدهی و تأمین مالی خارجی اجرا میشوند و افزایش هزینه سرمایه میتواند بازده اقتصادی آنها را کاهش دهد.
از سوی دیگر، رشد سریع قیمت سهام برخی شرکتهای صنعتی باعث شده بود ارزشگذاری آنها به شرکتهای فناوری با نرخ رشد بالا شباهت پیدا کند.
در نتیجه، تغییر انتظارات سرمایهگذاران درباره سرعت رشد آینده، فشار فروش قابلتوجهی ایجاد کرده است.
مخالفت با ساخت مراکز داده در آمریکا افزایش یافته است
عامل دیگری که بر نگرانی بازار افزوده، افزایش مخالفتهای محلی و سیاسی با توسعه مراکز داده در ایالات متحده است.
این تأسیسات به ظرفیت بالای برق، تجهیزات خنککننده و در برخی موارد منابع قابلتوجه آب نیاز دارند.
افزایش تقاضای برق میتواند فشار بیشتری بر شبکههای محلی وارد کند و نیاز به سرمایهگذاری در نیروگاهها و خطوط انتقال را افزایش دهد.
در برخی مناطق آمریکا نیز نگرانی درباره هزینه انرژی، مصرف منابع و پیامدهای زیستمحیطی به درخواستهایی برای محدودکردن پروژههای جدید منجر شده است.
سرمایهگذاران نگران هستند که سختترشدن صدور مجوز یا تأخیر در اجرای پروژهها، زمان تحویل سفارشها و رشد درآمد تأمینکنندگان تجهیزات را تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، هنوز مشخص نیست محدودیتهای احتمالی تا چه اندازه بر ظرفیت واقعی ساخت مراکز داده در سالهای آینده اثر خواهند گذاشت.
آمار سفارشها هنوز از تقاضای بالا حکایت دارد
با وجود افت شدید ارزش سهام، دادههای عملیاتی برخی شرکتهای بزرگ همچنان از تقاضای قابلتوجه برای تجهیزات مراکز داده حکایت میکند.
بر اساس گزارش فایننشال تایمز، هزینه ساخت مراکز داده در آمریکا طی ۱۲ ماه منتهی به سپتامبر به حدود ۹۶ میلیارد دلار رسیده است.
همچنین ارزش سفارشهای انجامنشده کاترپیلار در پایان سهماهه سوم سال به رکورد ۷۸ میلیارد دلار رسیده است.
فروش تجهیزات تولید برق این شرکت به مصرفکنندگان نهایی نیز ۷۵ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که بخش مهمی از آن به تقاضای مراکز داده مربوط میشود.
در اروپا، زیمنس از افزایش ۶۰ درصدی سفارشهای تجهیزات الکتریکی مرتبط با مراکز داده و رسیدن ارزش آنها به حدود ۷ میلیارد یورو خبر داده است.
سفارشهای مرتبط با این بخش در شرکت Eaton نیز دو برابر شدهاند.
این ارقام نشان میدهد افت ارزش سهام لزوماً به معنای توقف فوری تقاضا برای تجهیزات زیرساختی نیست.
آیا سفارشهای بزرگ تضمینکننده درآمد آینده هستند؟
یکی از اختلافنظرهای مهم تحلیلگران به اعتبار سفارشهای ثبتشده مربوط میشود.
از یک سو، حجم بالای سفارشهای معوق میتواند چشمانداز درآمدی شرکتها را برای چند فصل یا چند سال آینده تقویت کند.
از سوی دیگر، برخی تحلیلگران هشدار میدهند ممکن است بخشی از سفارشها به پروژههایی مربوط باشند که تأمین مالی، مجوز یا زمانبندی اجرای آنها هنوز قطعی نشده است.
همچنین احتمال ثبت سفارشهای موازی از سوی مشتریان برای اطمینان از دسترسی به تجهیزات محدود وجود دارد.
بنابراین افزایش سفارشها بهتنهایی تضمین نمیکند که تمام آنها به فروش نهایی و درآمد محققشده تبدیل شوند.
برای ارزیابی وضعیت واقعی صنعت، میزان تبدیل سفارشها به درآمد، جریان نقدی شرکتها و پیشرفت فیزیکی پروژهها اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
پیامدهای اقتصادی برای بازار برق، مس و تجهیزات صنعتی
توسعه مراکز داده یکی از عوامل رشد تقاضا برای تجهیزات الکتریکی، کابل، ترانسفورماتور، سامانههای خنککننده و ظرفیت تولید برق بوده است.
در صورت کاهش سرعت سرمایهگذاری در این پروژهها، احتمال تعدیل رشد سفارشهای برخی تولیدکنندگان تجهیزات وجود دارد.
بازار مس نیز میتواند از این تحول تأثیر بپذیرد، زیرا این فلز در کابلکشی، تجهیزات انتقال برق و سامانههای الکتریکی کاربرد گستردهای دارد.
با این حال، کاهش ارزش سهام شرکتهای زیرساختی بهتنهایی به معنای افت قطعی مصرف جهانی مس یا توقف پروژههای صنعتی نیست.
تقاضای فلزات به عوامل متعدد دیگری از جمله توسعه شبکههای برق، ساختوساز، صنعت خودرو و تولید تجهیزات صنعتی نیز وابسته است.
آیا بحران تازهای در صنعت هوش مصنوعی آغاز شده است؟
افت ۴.۲ تریلیون دلاری ارزش سهام شرکتهای مرتبط با زیرساخت مراکز داده، نشانه تغییر جدی انتظارات سرمایهگذاران است.
با این حال، این کاهش را نباید معادل فروپاشی صنعت هوش مصنوعی دانست.
گزارشهای عملیاتی شرکتهای بزرگ نشان میدهد تقاضا برای برخی تجهیزات همچنان بالاست، اما بازار دیگر حاضر نیست بدون توجه به هزینه تأمین مالی، سودآوری و ریسک اجرای پروژهها، ارزشگذاریهای بسیار بالا را بپذیرد.
در ماههای آینده، گزارشهای مالی شرکتهای بزرگ فناوری، برنامه هزینههای سرمایهای آنها و وضعیت تأمین مالی مراکز داده میتواند مشخص کند که این روند صرفاً اصلاح ارزشگذاری سهام بوده یا نشانه کاهش واقعی سرعت توسعه زیرساختهاست.
جمعبندی
بررسی تازه فایننشال تایمز نشان میدهد شرکتهای صنعتی و زیرساختی مرتبط با ساخت مراکز داده هوش مصنوعی از ماه ژوئن حدود ۴.۲ تریلیون دلار کاهش ارزش بازار را تجربه کردهاند.
افت شدید سهام کاترپیلار، Oklo، Comfort Systems و Corning نشان میدهد موج اصلاح قیمتها به بخشهای گستردهتری از زنجیره تأمین هوش مصنوعی رسیده است.
با وجود این، حجم بالای سفارشهای تجهیزات برق و مراکز داده نشان میدهد فعالیت واقعی صنعت هنوز به اندازه ارزش سهام شرکتها کاهش نیافته است.
مسیر آینده بازار به پایداری سرمایهگذاری شرکتهای فناوری، هزینه تأمین مالی، اجرای پروژههای جدید و توان تأمینکنندگان برای تبدیل سفارشها به درآمد واقعی بستگی خواهد داشت.