به گزارش با بازار، تلاش دولت دونالد ترامپ برای کاهش وابستگی آمریکا به زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی چین، با وجود سرمایهگذاریهای گسترده، همچنان با موانع جدی روبهروست.
بر اساس گزارش اختصاصی رویترز در روز یکشنبه ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶، بسیاری از پروژههای معدنی و صنعتی آمریکا هنوز چندین سال تا آغاز تولید تجاری فاصله دارند؛ موضوعی که موقعیت چین را در مذاکرات تجاری پیشروی دو کشور تقویت میکند.
این وابستگی تنها به تأمین مواد اولیه محدود نیست و بخشهای مهمی از صنعت خودروهای برقی، تجهیزات الکترونیکی، رباتیک، صنایع دفاعی و زیرساختهای هوش مصنوعی را نیز دربر میگیرد.
شکاف ۴۷ برابری در تولید آهنرباهای پیشرفته
یکی از مهمترین آمارهای گزارش جدید به ظرفیت تولید آهنرباهای نئودیمیوم-آهن-بور مربوط میشود؛ محصولاتی که در موتورهای الکتریکی، خودروهای برقی و تجهیزات صنعتی و دفاعی کاربرد دارند.
بر اساس دادههای آژانس بینالمللی انرژی که رویترز به آن استناد کرده، ظرفیت تولید سالانه این آهنرباها در سال ۲۰۲۵ به شرح زیر بوده است:
- چین: حدود ۲۱۰ هزار تن
- آمریکا: حدود ۴۵۰۰ تن
به این ترتیب، ظرفیت تولید چین حدود ۴۶.۷ برابر آمریکاست.
این ارقام ظرفیت تولید را نشان میدهند و لزوماً معادل تولید واقعی یا میزان مصرف سالانه نیستند.
اختلاف ظرفیت بیانگر دشواری کاهش وابستگی صنایع آمریکایی به زنجیره تأمین چین در کوتاهمدت است.
چرا سرمایهگذاری میلیارددلاری آمریکا هنوز نتیجه نداده است؟
دولت آمریکا طی سالهای اخیر تلاش کرده با حمایت مالی از معادن، پالایشگاهها و کارخانههای فرآوری، زنجیره تأمین داخلی مواد معدنی حیاتی را توسعه دهد.
با این حال، احداث معدن تنها بخشی از این زنجیره است.
مواد معدنی استخراجشده باید فرآوری و تصفیه شوند و سپس به ترکیبات شیمیایی، فلزات یا قطعات صنعتی قابل استفاده تبدیل شوند.
چین طی چند دهه ظرفیت گستردهای در این مراحل ایجاد کرده است.
در مقابل، توسعه پروژههای مشابه در آمریکا به سرمایهگذاری سنگین، دریافت مجوز، زیرساخت صنعتی و نیروی متخصص نیاز دارد.
برخی پروژههای معدنی و فرآوری ممکن است یک دهه یا بیشتر تا بهرهبرداری کامل فاصله داشته باشند.
بنابراین حتی افزایش سرمایهگذاری امروز نیز الزاماً به معنای رشد فوری عرضه داخلی نیست.
پروژه ۷.۴ میلیارد دلاری که تا ۲۰۳۰ آماده نمیشود
یکی از نمونههای مهم، پروژه پالایش مواد معدنی در ایالت تنسی آمریکاست.
این طرح با حمایت شرکت کرهای Korea Zinc و سرمایهگذاری حدود ۷.۴ میلیارد دلار برای فرآوری مس، روی و سایر مواد معدنی حیاتی برنامهریزی شده است.
با وجود اهمیت پروژه، انتظار نمیرود این مجموعه پیش از سال ۲۰۳۰ فعالیت خود را آغاز کند.
همچنین شرکتهای معدنی ریوتینتو و BHP قصد دارند یکی از بزرگترین معادن مس آمریکای شمالی را توسعه دهند، اما بهرهبرداری از آن نیز برای دهه آینده پیشبینی شده است.
در آلاسکا، شرکت Trilogy Metals برنامه دارد تولید مس را از سال ۲۰۳۱ آغاز کند.
این زمانبندیها نشان میدهد توسعه ظرفیت داخلی آمریکا، حتی در صورت اجرای موفق پروژهها، فرایندی چندساله خواهد بود.
تولید لیتیوم و آهنربا؛ برنامههای نزدیکتر به بهرهبرداری
برخی پروژههای آمریکایی پیشرفت بیشتری داشتهاند.
شرکت MP Materials با حمایت چندمیلیارددلاری وزارت دفاع آمریکا در حال گسترش ظرفیت تولید آهنربا در ایالت تگزاس است.
شرکت Vulcan Elements نیز تولید آهنرباهای عناصر خاکی کمیاب را در کارولینای شمالی آغاز کرده، اما محصولات آن هنوز تأیید نهایی مشتریان برای استفاده تجاری را دریافت نکردهاند.
در بخش لیتیوم، معدن Thacker Pass در نوادا در حال ساخت است و آغاز تولید آن برای سال ۲۰۲۸ پیشبینی میشود.
همچنین شرکت Perpetua Resources قصد دارد از سال ۲۰۲۹ تولید آنتیموان را در ایالت آیداهو آغاز کند.
با این حال، تحقق این برنامهها به پیشرفت ساختوساز، تأمین مالی و شرایط عملیاتی وابسته است.
اهرم فشار چین در مذاکرات تجاری
گزارش تازه در آستانه دیدار دونالد ترامپ و شی جینپینگ منتشر شده است؛ دیداری که انتظار میرود روز پنجشنبه همین هفته برگزار شود.
یکی از موضوعات مهم مذاکرات، احتمال تمدید آتشبس تجاری دو کشور است که موعد پایان آن در ژانویه فرا میرسد.
این توافق شامل برخی معافیتهای مربوط به کنترل صادرات مواد معدنی حیاتی نیز میشود.
چین پیشتر با اعمال محدودیت بر صادرات مواد معدنی و آهنرباها، فعالیت برخی تولیدکنندگان آمریکایی از جمله فورد را مختل کرده بود.
پکن میگوید محدودیتهای صادراتی با هدف جلوگیری از استفاده نظامی از این مواد اعمال شده است.
در مقابل، آمریکا نیز صادرات برخی نیمهرساناهای پیشرفته به چین را محدود کرده و دو کشور یکدیگر را به استفاده از ابزارهای تجاری برای فشار اقتصادی متهم میکنند.
وابستگی صنایع آمریکا به مواد اولیه و قطعات چینی میتواند قدرت مانور واشنگتن را در مذاکرات تعرفهای و تجاری محدود کند.
پیامدهای احتمالی برای صنعت خودروهای برقی
آهنرباهای پیشرفته یکی از اجزای مهم بسیاری از موتورهای الکتریکی هستند.
محدودیت عرضه این محصولات میتواند بر تولید برخی خودروهای برقی، تجهیزات صنعتی و سامانههای الکترومکانیکی اثر بگذارد.
اگر خودروسازان نتوانند قطعات موردنیاز خود را بهموقع تأمین کنند، ممکن است با افزایش هزینه تولید یا تأخیر در برنامههای ساخت مواجه شوند.
از سوی دیگر، گسترش ظرفیت تولید خارج از چین میتواند در بلندمدت به تنوع زنجیره تأمین کمک کند.
با این حال، فاصله زمانی میان سرمایهگذاری و تولید تجاری نشان میدهد تغییر ساختار فعلی بازار بهسرعت امکانپذیر نیست.
اهمیت موضوع برای بازار مس و سایر فلزات صنعتی
تلاش آمریکا برای توسعه صنایع معدنی میتواند در بلندمدت بر سرمایهگذاری در بخش مس، روی، لیتیوم و عناصر خاکی کمیاب تأثیر بگذارد.
افزایش ظرفیت پالایش و فرآوری، علاوه بر سرمایه موردنیاز، به تأمین انرژی و تجهیزات صنعتی وابسته است.
با این حال، اعلام پروژههای جدید الزاماً به معنای افزایش فوری تقاضا یا قیمت جهانی فلزات نیست.
واکنش بازار به عواملی مانند زمان بهرهبرداری، میزان تولید، هزینه استخراج، تقاضای صنعتی و سیاستهای تجاری بستگی خواهد داشت.
تا زمان انتشار گزارش رویترز، تغییر قیمت مشخصی برای مس، روی یا لیتیوم که مستقیماً ناشی از این گزارش باشد، تأیید نشده است.
جمعبندی
بررسی تازه رویترز نشان میدهد آمریکا با وجود سرمایهگذاری میلیارددلاری، همچنان فاصله زیادی با کاهش وابستگی به زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی چین دارد.
شکاف تقریباً ۴۷ برابری ظرفیت تولید آهنرباهای پیشرفته و زمان طولانی بهرهبرداری از پروژههای جدید، مهمترین نشانههای این وابستگی هستند.
در آستانه مذاکرات تجاری واشنگتن و پکن، تسلط چین بر فرآوری مواد معدنی و تولید آهنرباهای صنعتی همچنان یکی از مهمترین اهرمهای اقتصادی این کشور محسوب میشود؛ موضوعی که میتواند بر آینده صنعت خودروهای برقی، تولید تجهیزات صنعتی و تجارت جهانی فناوری اثر بگذارد.